Głos w sprawie pornografii - analiza i interpretacja - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Wbrew tytułowi utwór Szymborskiej nie podejmuje tematyki stosunku czy moralnej oceny pornografii. Świadczą o tym już pierwsze linijki tekstu, dające do zrozumienia, że przedmiotem wywodu jest proceder nie zmysłowej, a umysłowej natury, gdyż jak się okazuje

“Nie ma rozpusty gorszej niż myślenie.”

W całym utworze zderzone są ze sobą z jednej strony sfera emocjonalno-erotyczna, z drugiej – sfera życia intelektualnego człowieka. Świadczą o tym sformułowania w wierszu, które Szymborska wzięła z języka potocznego, jak np. “myślenie się pleni”, “pogoń za nagim faktem”, “zapłodnić umysł”. Można je mnożyć, np. “ojciec myśli”, “płodna myśl”, “obnażyć prawdę”, “gwałt dokonany na wolnej myśli” itd.

W wierszu Szymborskiej sfery seksualna i umysłowa nakładają się na siebie. Ma to zresztą uzasadnienie społeczne: jeszcze choćby w poprzednim systemie samodzielne myślenie było kojarzone z czymś wstydliwym, podobnie jak erotyka.

W czym pornografia jest podobna do działalności intelektualnej? Jak podają filozofowie i psychologowie, inwazja pornografii jest przejawem oddzielenia od siebie sfer uczuć, miłości, osobowego kontaktu z drugim człowiekiem i erotyki. Podobna rzecz może dziać się ze sferą intelektualną, która może ograniczać się do pustych, niemających zastosowania w realnym życiu akademickich dywagacji, które są celem samym w sobie. Bazując na tym podobieństwie, Szymborska bawi się językiem, łącząc obie sfery życia.

Szymborska zespala różne frazeologizmy: o analizach mówi, że są „rozwiązłe”, o syntezach – „wszeteczne”. Jest to zapewne nawiązanie do charakteru tych czynności – analiza polega na rozczłonkowaniu czegoś, „rozwiązaniu”, a synteza – na połączeniu „wszystkiego” w jedną całość. Frazeologizm „ścieranie się podglądów” został zmieniony na „tarło poglądów” (odwołanie do aktu płciowego u ryb), „dotykanie drażliwych tematów” na ich „obmacywanie”. Do frazeologizmu „pogoń za nagim faktem” zostały dodane epitety „dzika” i „hulaszcza”. Szymborska zmienia więc stałe, ugruntowane w polszczyźnie frazeologizmy, ubogacając je o jakieś dodatkowe określenia bądź zmieniając poszczególne słowa. Taka zabawa językiem sprawia, że frazeologizmy te stają się dwuznaczne – z jednej strony odnoszą się do sfery intelektualnej życia człowieka, z drugiej strony – do sfery erotycznej.

W podobny sposób został przedstawiony w wierszu topos rajskiego drzewa wiadomości dobrego i złego:

“Inne im w smak owoce
z zakazanego drzewa wiadomości
niż różowe pośladki z pism ilustrowanych”

Szymborska odwołuje się w nim do dwóch aspektów poznania, jakie dokonało się z powodu zerwania owocu z rajskiego drzewa – z jednej strony do erotycznego uświadomienia pierwszych ludzi, z drugiej – do poznania na płaszczyźnie intelektualnej.

Szymborska niejednokrotnie wykorzystuje dwuznaczność słów języka polskiego. Dzieje się tak np. w przypadku rzeczownika “pozycje”, który może być synonimem publikacji książkowej, ale odnosi się także do pozycji seksualnych.

Podobnie jest ze zwrotem:

“łączą się w pary, trójkąty i koła”,

który może odnosić się zarówno do geometrii (skojarzenie z nauką), łączenia się w związki naukowe, jak i do kojarzenia w związki erotyczne. Podobnie ma się z “parzeniem herbaty”, odnoszącym się do kolokwialnej nazwy aktu erotycznego czy z “szparą w firankach” (określenie kobiecych narządów płciowych) i “podglądaniem ulicy”.

Wszystkie wymienione elementy gry słownej stosowanej przez Szymborską wykorzystują tkwiącą w języku wieloznaczność. Czytanie “Głosu w sprawie pornografii” przypomina rodzaj gry, kalamburu, w którym trzeba odgadnąć nakładające się na siebie sensy.

Jakie jest przesłanie wiersza? Czy jest to rodzaj satyry piętnującej pornografię, samowolę i wolnomyślicielstwo zarazem? Raczej nie. “Głos w sprawie pornografii” jest bowiem pokrewny słynnej satyrze “Do króla” Ignacego Krasickiego w tym sensie, iż aktu aprobaty dokonuje się tutaj przez fingowany akt nagany – pozornie krytykując, Szymborska tak naprawdę pochwala wolność myśli.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Dwie małpy Bruegla - analiza i interpretacja
2  Nic dwa razy - analiza i interpretacja
3  Kot w pustym mieszkaniu - analiza i interpretacja



Komentarze: Głos w sprawie pornografii - analiza i interpretacja

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 



2012-02-11 16:02:11

Interpretator nie czuje w tym głębokiej ironii i stara się na serio przyrównać szukania prawdy do pornografii. Tego sie nie robi Szymborskiej! To jest ociekające ironią przyrównanie tabu seksualnego do tabu niedogmatyczności poszukiwań, którego Szymborska była jak najbardziej zwolenniczką. To kpina ze "strasznych mieszczan", którzy takie tabu wyznają i nie pozwalają stawiać zbyt odważnych pytań.


2009-11-18 16:53:48

osoba pisząca tę interpretację prawdopodobnie wiedziała na temat wiersza więcej niż Szymborska :P serio, z takimi pomysłami i skojarzeniami wiersze pisać, a nie ich omówienia!


2006-10-10 07:49:33

cieszę się, że powstała takowa strona jak ta. co do intrepretacji, to wg mnie - a jestem jak na razie na poziomie licealnym - jest bardzo dobra i ciekawie zrobiona, a to niekiedy okazuje się najważniejsze. szkoda tylko, że brak tu analizy budowy wiersza, ale może nie na tym polega ta strona??




Streszczenia książek
Tagi: